Türk sözcüğünün anlamı; "Güçlü, kuvvetli, miğfer, türemiş, şekil kazanmış" demektir. Türk Dil Kurumu'nun hazırladığı Türkçe Sözlük 'te, Türk; Asya ve Doğu Avrupa'da yaşayan, Türkçe'nin çeşitli lehçelerini konuşan soy ve bu soydan gelen kimse diye belirtilmektedir. Söz konusu bu kimselerden oluşan topluluklara "Türkler" denir. Türkler; Türkçe ve bu dilin lehçelerini konuşurlar. Türk kelimesinin geçtigi ilk devlet, Göktürk (Kök-Türk) imparatorluğudur. Orhun Kitabelerinde Türk kelimesi, bazen Türk, bazen de Türük olarak yazilmiştir. 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud; "Türk adının Türkler'e , Tanrı tarafından verildiğini belirterek, Türk adının "Gençlik, kuvvet, kudret ve olgunluk çağı" demek olduğunu belirtir. Türk kelimesi, gerek İslâm, gerek İran ve gerekse Tevrat'ta geçmektedir. Tevrat'ta Türkler'in Hz. Nuh'un oğlu Yafes'in soyundan geldiği kabul edilir.Türkler, üç beyaz ırk grubundan "Europid" grubunun "Turanid" tipinden gelir. Türkler'in anavatanı Orta Asya'dır. 9. yüzyıldan itibaren, Orta Asya'da yaşayan Türkler; nüfus fazlalığı, mer'a yetersizliği, su kıtlığı gibi nedenlerle göç etmeye başlamışlardır. Orta Asya'dan dört bir yana gerçekleşen bu göçlerin en önemlisi batı yönünde olmuştur. Batı yönde gerçekleşen göçler sonucu, 11. yüzyılda Anadolu Türkleşmiş ve daha sonra Avrupa içlerine kadar yayılmışlardır. 20. yüzyılda ise dünyanin bütün kıtalarına dağılmışlardır. Avustralya'dan Brezilya'ya kadar, dünyanın her tarafında, bugün Türk vardır. Yine bu göçün Altay çevresinde göçebe halinde yaşayan Türk kavimlerinin hayvan sürülerini otlatmak için Aral Gölü istikametinde olduğu kaydedilir.Tarihin geçmiş dönemlerinde, değişik ve uzun zaman dilimleri içinde, birlik ve beraberlik içinde yaşayan Türk Dünyası, kurmuş olduğu medeniyetlerle, tarihe altın harflerle adını yazdırmıştır. Göktürkler, Karahanlılar, Selçuklular ve Osmanlılar, bu devletlerin en bilinenleridir. Özellikle bugüne göre en son Büyük Türk Devleti olan Osmanlı Devleti, kendine has özellikleriyle, dünya hakimiyetini tam 600 yıl elinde tutmuştur. Ne yazık ki, Osmanlı Devleti'nin çöküşüyle birlikte, Türk Dünyası paramparça olmuş ve 20.yüzyıla esaret altında girmiştir. 20.yüzyılın esaretini, Türk Dünyası içinde ilk kez, yine Osmanlı Devleti'nin çekirdeğini oluşturan Türkiye kırmış ve Anadolu'nun şahlanışı ile bağımsızlığını kazanmıştır. Bu devletlerin sayısı, mevcut bazı tarihi kaynaklara göre 113 olduğu, bazı kaynaklara göre 125'i geçtiği ve bazı kaynaklara göre de 180'i bulduğu kabul edilir. Burada, Tarihi Coğrafya açısından, tarihteki Türk devletlerinden kısaca bahsedeceğiz. Özellikle de yaşadığı coğrafi mekanlar üzerinde duracağız 1. Hun İmparatorluğu : İlk büyük Türk Devletidir. M.Ö.220'den M.S.216'ya kadar hüküm sürmüştür. Türklük dünyasının öncüleri olarak bilinir. Mete Han döneminde imparatorluğun sınırları Japon Denizi'nden Hazar Denizi'ne kadar geniş bir bölgeyi kapsar. 2. Batı Hun İmparatorluğu: M.Ö. 53'de, Büyük Hun İmparatorluğunun ikiye bölünmesiyle, Batı Türkistan'da Cici Han tarafından kurulan devlet. Coğrafi mekan olarak sınırları Batı Türkistan'ı içine alır. 3. Han yada Ön Chao Kuzey Çin Hun Devleti: M.S. 304 ile 329 yılları arasında Kuzey Çin'de kurulmuş bir devlet. 4. Arka Chao Kuzey Çin Hun Devleti: M.S.319 ile 351 yılları arasında Kuzeydoğu Çin'de kurulmuş bir Türk devleti. 5. Kuzey Liang Hun Devleti: M.S. 401 ile 439 yılları arasında Kansu ve çevresinde kurulmuştur. 6. Hsia Hun Devleti: M.S.407 ile 431 yılları arasında , Kuzey Çin'de ordu platformu çevresinde kurulmuş bir Türk devletidir. 7. Avrupa Hunları(Bati Hunları) : M.S. 434'de Atilla'nın başa geçmesiyle Avrupa Hunları, büyük bir imparatorluk haline geldiler. Atilla'nın oğulları devleti iyi yönetemeyince, imparatorluk 470'de çökmüştür. 8. Tabgaç Devleti : Batı Hun imparatorluğu yıkıldığı yıllarda , Orta Asya'da kurulmuştur. 520'de Budizmin etkisinde kalarak yıkılmıştır. 9. Akhunlar : Tabgaç Devleti'nin çağdaşıdır. 5.yüzyılın ortalarında, Amuderya nehrinin akaçlama alanı içinde kurulmuş ve gelişme göstermiş bir Türk devletidir. Coğrafi sınırları; Horasan, Afganistan ve İran topraklarına kadar uzanır. 557'de Akhunlar tarihe karıştı. 10. Göktürk Devleti : 530'larda kurulan ve adında ilk defa Türk geçen bir devlettir. 745'de Uygurlar tarafından yıkılmıştır. 11. Doğu Göktürk Hakanlığı: 582 yılında, Göktürk Hakanlığı'nın ikiye ayrılmasından sonra ortaya çıkmıştır. 630 yılına kadar devam eden Doğu Göktürk Hakanlığı'nın coğrafi sınırları; Aral gölü ve çevresi, Ötüken, kuzeybatı Moğolistan ve Kaşgar'a kadar uzanan geniş bir mekanı içine almıştır. 12. Batı Göktürk Hakanlığı: 630 yılına kadar devam eden Batı Göktürk hakanlığının sınırları Aral Gölü - Kafkaslar arasındakı geniş toprakları içine almaktadır. 13. Türgeş Devleti: Batı Göktürk Hakanlığı'nın 630'da yıkılışından sonra On Boy'dan biri olan Türgeşlerin kurmuş olduğu bu devlet, 750 yılına kadar devam etmiştir. Türklere, şehir hayatını benimseten bir devlettir. Başkenti Talas'dır. 14. Uygur Hakanlığı : Büyük Hunların torunları olan Uygurlar, çok sayıda devlet kurmuşlardır. Uygur Hakanlığı bunlardan birisidir. 744-840 yılları arasında hüküm sürmüştür. Selenga, Orhun ve Tola ırmakları havzalarından Baykal gölünün güneyindeki bozkırlara kadar uzanan geniş sahada yaşamışlardır. 15. Kao-Ch'ang (Turfan) Uygur Devleti: Ötüken Uygurları da denilen Uygur hakanlığının 840 yılında Kırgızlara yenilgisinden sonra, güneye göç eden Uygurların Turfan havzası ve çevresinde kurmuş oldukları bir devlet. 847 yılında Çin ve Kırgız kıskacı altında dağılmışlardır. 16. Kan-Chou (Sarı Uygur) Uygur Devleti: 840 tarihinde Uygur Hakanlığının yıkılışından sonra kurulmuş bir devlet. Orta Asya İpek yolu ticaretine hakim oldular. 17. Karluklar : İslâm dinini ilk kabul eden bir Türk devleti. Çungarya havzası ve Tarım bölgesinde hüküm sürdüler. 18. Kimek Hakanlığı: İrtiş boylarında yaşayan İmek, İmi, Tatar, Balandur, Kıpçak, Lankaz ve Ecdad gibi Türk boylarının bir araya gelerek kurmuş oldukları federasyon bir devlettir. 19. Kırgızlar : 840'dan itibaren Uygur başkenti Ötüken'de devleti kurdular. 1207'de Cengiz Han'ın egemenliğini kabul ettiler. 20. Avar İmparatorluğu : Macaristan'da büyük bir devlet kuran Avarlar, zaman zaman İstanbul'u kuşattılar. 630'dan sonra zayıflamaya başladılar. 9. yüzyılda da parçalandılar. 21. Hazar Devleti : 7. yüzyıldan itibaren iyice güçlenen ve bütün Dogu Avrupa'yı eline geçiren Hazarlar, 3 yüzyıl hüküm sürdüler. 22. Peçenekler : Bir süre Hazarlar'ın egemenliğinde yaşayan Peçenekler, 10. yüzyıl ortalarına doğru güçlendiler ve 11. yüzyılda dağıldılar. 23. Uzlar : Karadenizin kuzeyinde ve Doğu Avrupa'da hüküm sürdüler. Genelde Özi Irmağı çevresinde yaşayan Uzların Selanik'e kadar ilerledikleri bilinir. Peçenekler ile çağdaştırlar. 24. Kumanlar : 11. yüzyılda Balkaş gölünden Batı Karadeniz kıyılarına kadar uzanan geniş topraklarda hüküm sürdüler. 12. yüzyılda dağıldılar. 25. İtil (Volga) Bulgar Devleti : Karadeniz'in kuzeyinde 630'larda devlet oldular. 864'den sonra Hırıstiyanlığı kabul ettiler. 1236 yılında Batu han tarafından yıkılmıştır. Coğrafi sınırları; İtil (Volga) nehrinin akaçlama alanına tekabül eder. 26. Tuna Bulgar-Türk Devleti: Hazarların tazyiki ile birlikte Bulgarlar 660 tarihinden itibaren tuna boylarına yerleşmeye başladılar. 893-927 yıllarında en parlak dönemini yaşayan Bulgar Devleti, 1393 yılından itibaren 500 yıllık Osmanlı hakimiyetine girmişlerdir. 27. Toharistan Türk Devleti: Altıncı yüzyılın sonlarında kurulmuş bir Türk devleti. Coğrafi sınırları; bugünkü Afganistan Türkistanı topraklarını içine alır. 28. Türk-şahi yada Tigin-şah Devleti: Kabil, Gazne çevresinde, Sind ırmağı ve Mahaban dağları çevresinde kurulmuş bir devlet. 29. Şûl (Çöl) Türkleri Devleti: Hazar denizinin güneydoğusunda kurulmuş bir Türk devleti. 716 tarihinde Emevi ordularına yenilince, İslâmiyeti kabul ettiler. 30. Tolunoğulları : 868'de Mısır - Irak arasında kurulan bir Müslüman Türk devletidir. 905'de yıkıldılar. 31. İhşidiler : Tolunoğullarından sonra yaklaşık aynı topraklarda 968'e kadar hüküm sürdüler. 32. Karahanlılar : 10. yüzyılın ortalarında Orta Aysa'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. 33. Gazneliler : Karahanlılarla çağdaştır. İlk Müslüman Türk devletlerindendir. Sınırları Afganistan ve Hindistan'ı içine alır. 34. Kutbiler: 1191-1211 arasında, Hindistan'da hüküm sürmüş bir Türk devletidir. Kurucusu bir Memluk olan Aybeg'dir. 35. Şemsiler: 1211-1266 arasında Hindistan'da hüküm sürmüştür. Kurucusu Iltutmuş (ünvanı Şemseddin) Memluk asıllıdır. 36. Balabanlılar: 1266-1290 yılları arasında Hindistan'da hüküm sürmüş bir Türk devleti. 37. Kalaçlar: 1290-1320 yılları arasinda hüküm sürmüştür. Kutbiler, Şemsiler ve Balabanlardan sonra gelen Delhi Türk Sultanlığıdır. 38. Tuğluklar: Kalaçlardan sonra, Delhi Türk Sultanlığı'nın son halkasını teşkil ederler. 1320-1414 yılları arasında hüküm sürmüşlerdir. 39. Büyük Selçuklu İmparatorluğu : Ön Asya'da kurulan ilk ve en büyük Müslüman Türk devletlerinden biridir. 1040-1157 yılları arasında hüküm sürmüştür. 40. Hısn-ı Keyfâ Artukluları: 1101 yılında Artuk'un oğlu Sokman tarafından Hısn-ı Keyfâ (Hasankeyf) ve yakın çevresinde kurulmuştur. 1231 yılında Eyyubiler tarafından yıkılmıştır. 41. Mardin Artukluları: 1108 yılında Artuk'un oğlu İlgazi tarafından Mardin ve çevresinde kurulmuştur. Artuklu devletlerinin en uzun ömürlüsüdür. 1408 yılına kadar hüküm sürmüşlerdir. 42. Harput Artukluları: En kısa ömürlü olan Artuklu devletlerinden biridir. 1185-1233 tarihleri arasında bugünkü Elazığ ve çevresinde hüküm sürmüşlerdir. 43. Saltuklular: 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu'da kurulmuş olan 4 Türk devletinden biridir. Erzurum ve çevresinde 1072-1202 yılları arasinda hüküm sürmüştür. 44. Mengücekler: Anadolu Selçuklu devletlerinden biridir. Erzincan ve çevresinde 1072-1228 yılları arasında hüküm sürmüşlerdir. 45. Danişmendliler: Sivas ve Divriği çevresinde hüküm sürmüş, Anadolu Selçuklu devletlerinden biridir. 46. Sökmenler (Ahlatşahlar) Devleti: 1110-1207 yılları arasında Van gölü havzasında hüküm sürmüş bir Türk devleti. 47. Dilmaç Oğulları Beyliği: 1084-1394 tarihleri arasında Erzen ve Bitlis çevresinde hüküm sürmüş bir Türk devleti. 48. Yinal Oğulları Beyliği: 1098-1183 yılları arasında, Diyarbakır ve çevresinde hüküm sürmüşlerdir. 49. İzmir Türk Beyliği (Çaka Beyliüi): 1081-1097 yılları arasında, İzmir, Foça, Midilli adası ve çevresinde hüküm sürmüş bir Türk beyliğidir. 50. Türkiye Selçukluları Devleti: 1071 Malazgirt zaferinden sonra Anadolu'da kurulmuş olan ve Bizans'a en yakın olan Türk de letlerinden biridir. 1075-1308 tarihleri arasında hüküm sürmüştür. Konya ve çevresi merkez olmuştur. 51. Suriye Selçukluları Devleti: 1069-1118 yılları arasında, bugünkü Suriye, Lübnan, Ürdün ve İsrail toprakları üzerinde kurulmuş bir Türk devletidir. 52. Dımaşk Atabegliği: 1104-1154 yılları arasında güney Suriye'de varlığını sürdüren bir Türk devletidir. 53. Irak Selçukluları Devleti: 1118-1194 arasında Irak ve güneybatı İran toprakları üzerinde kurulmuş bir Türk devletidir. 54. Zengiler : Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra, Suriye ve Yukarı Mezopotamya'da kurulan bir Türk devletidir. Musul Atabegliği adı da verilir. 1127-1233 yılları arasında hüküm sürmüştür. 55. Kirman Selçukluları: 1040 Dandanakan zaferinden sonra Tabes vilayeti ile Kirman çevresinde kurulmuştur. Sınırları Umman'a kadar uzanır. 1187 yılında yıkıldı. 56. İldenizler : Zengilerle çağdaş, Azerbaycan çevresinde kurulan bir Türk devletidir. Azerbaycan Atabegleri de denilir. 57. Salgurlar : Zengiler ve İldenizlerle çağdaş (1148 - 1286) İran'da kurulmuş bir Türk devletidir. 58. Hârizmşahlar Devleti: Büyük Selçuklu Devletiyle çağdaş, Aral gölünün güneyinde 1097-1231 yılları arasında yaşamışlardır. 59. İlhanlı Devleti: 1256- 1343 yılları arasında, Doğu Anadolu, İran ve Afganistan'a kadar uzanan geniş topraklar üzerinde hakimiyet kurmuştur. 60. Eyyubiler : Ön Asya'da kurulan bir Müslüman Türk devleti (1171-1250). 61. Mısır Türk Sultanlığı (Memluklar) : Mısır ve Suriye'de 250 yıldan fazla (1250-1517) hüküm sürmüştür. Osmanlılar'ın Mısır'ı fethettikleri tarihe kadar varlıklarını korumuşlardır. Mısır, bir Arap ülkesi olmasına rağmen, ortaçağ haritalarında, Memluk hakimiyetinden ötürü, "Türkiye" olarak adlandırılmıştır. 62. Timurlar Devleti: 1370-1507 yılları arasında, Adalar Denizi (Ege) kıyılarından Orta Asya'ya ve Hint Okyanusuna kadar uzanan geniş topraklar üzerinde hüküm sürmüş büyük bir Türk imparatorluğu. 63. Bâbur Devleti: 1494-1858 yılları arasında Hindistan'da hüküm sürmüştür. 64. Şeybaniler : Aynı zamanda Özbek devleti olarak da bilinir. Orta Asya'da kurulmuştur. 65. Kazan Hanlığı : Dogu Avrupa'da Karadeniz'den Moskova'ya kadar uzanan geniş bölgede, 1437 - 1552 yılları arasında hüküm süren bir devlet. 66. Kasim Hanlığı: 1445-1681 arasında, Kazan hanlığının güneybatısında yaşamış olan bir Türk hanlığı. 67. Astrahan Hanlığı: 1466-1556 yılları arasında, Idil nehrinin Hazar denizine döküldüğü delta bölgesinde kurulmuş olan bir Türk devletidir. 68. Kırım Hanlığı : 1441 - 1783 arasında Kırım ve çevresinde kurulmuştur. Osmanlı devletine bağlı yaşamışlardır. 69. Sibir Hanlığı: Altınordu devletinin parçalanmasından sonra Moğolistan bölgesinde kurulmuş ve 1480-1598 yılları arasında hüküm sürmüştür. 70. Buhara (Özbek) Hanlığı: 1500-1920 yılları arasında, Orta Asya'da, Buhara ve çevresinde, hüküm sürmüş bir Türk devleti. 71. Hive Hanlığı: 1512-1920 yılları arasında, Orta Asya'da Hive ve çevresinde hakimiyet kurmuşlardır. 72. Hokand Hanlığı: 1700-1876 yılları arasında, Fergana havzasında kurulmuş bir hanlık. 73. Safeviler : 1502-1732 yılları arasında Ön Asya'da yaşamışlardır. 74. Afşarlar : Safaviler'in yıkılmasından sonra, aynı bölgede 1736-1795 yılları arasında hüküm sürmüşlerdir. 75. Kaçarlar : 1779-1925 yılları arasında, Hazar Denizi'nin güney kıyılarında yaşamışlardır. 76. Altınordu Hanlığı: 1227-1502 yılları arasında, Karadeniz ile Hazar denizi arasında yaşamış bir Türk devleti. 77. Akkoyunlular Devleti: Diyarbakır-Malatya çevresinde kurulan bu devlet, Karakoyunlularla halef-seleftir. 1403-1514 yılları arasında, 111 yıl süren bir ömrü vardır. 78. Karakoyunlular Devleti : Erbil-Nahçıvan arasında yani Azerbaycan, Irak ve Doğu Anadolu'da 1390'de kurulmuş ve 1468'e kadar devam eden 78 yıllık bir ömre sahiptir. 79. Karaman Oğulları Beyliği: 1256 - 1483 arasında, Konya-Karaman çevresinde hüküm sürmüştür. 80. Alaiye Beyliği : Alanya ve çevresinde 1300-1463 yılları arasında hüküm sürmüş bir beyliktir. 81. Eşref Oğulları Beyliği: Beyşehir ve Eğridir yörelerinde, 1280-1326 yılları arasında hüküm sürmüş bir beyliktir. 82. Germiyan Oğulları Beyliği: 1303-1429 yılları arasında, Kütahya ve çevresinde kurulan bir Türk beyliğidir. Beyliğin ömrü 126 yıl olarak görülürse de, bağımsızlık dönemi 70 yıl kadardır. 83. Hamid Oğulları Beyliği: Uluborlu ve Eğridir çevresindeki bir beylik. Coğrafi sınır olarak bugünkü Göller Yöresini içine alir. 1300-1391 yılları arasında hüküm sürmüştür. 84. Teke Oğulları Beyliği: Antalya yöresinde hüküm sürmüş, bir Anadolu beyliğidir. 85. Menteşe Oğulları Beyliği : Menteşe (Anadolu'nun güneybatısı) yöresinde, 1282 - 1389 arasında hüküm sürmüştür. 86. İnanç Oğulları Beyliği : Buna Lâdik Beyliği de denilir. 1276-1400 yılları arasında, Denizli - Honaz - Dalaman çevresinde kurulan bir Anadolu beyliğidir. 87. Sahip Ata Oğulları Beyliği: 13.yüzyıl sonları ile 14.yüzyıl başlarında yaklaşık 90 yıllık bir devrede, Afyon Karahisarı ile yakın çevresinde hüküm sürmüş olan bir beyliktir. 88. Aydın Oğulları Beyliği : Aydın ve İzmir çevresinde hüküm süren Anadolu beyliği. Hakimiyeti, 1310-1426 tarihleri arasında, 116 yıllık bir süreyi kapsar. 89. Karesi Oğulları Beyliği: Balıkesir yöresinde 1297'de kurulan bir beylik, 1360'da Osmanlı idaresine girmiştir. 90. Candar Oğulları Beyliği: Kastamonu ve Sinop yöresindeki Anadolu Türk beyliği. Beyliğin ömrü, 1292-1461 yılları arasında, yaklaşık 170 yıl sürmüştür. 91. Eretna Oğulları Beyliği: Sivas ve Kayseri'deki Anadolu beyliğidir. Anadolu'daki Uygur sülalesinin kurmuş olduğu bir beyliktir. 1344-1381 yılları arasında, 37 yıllık bir ömür sürmüştür. 92. Kadı Burhaneddin Beyliği: 1381-1400 yılları arasında, Sivas, Amasya ve Kayseri havalisinde kurulmuş bir beylik. Anadolu Selçuklu Beylikleri arasında, 19 yıllık ömrü ile en kısa ömürlü bir beyliktir. 93. Saruhan Oğulları Beyliği : 1310-1410 yılları arasında, 100 yıllık bir ömür süren beylik, Manisa yöresinde hüküm sürmüştür. 94. Tacettin Oğulları Beyliği: Ordu ve Bafra yörelerinde kurulmuş Anadolu beyliği. 1378-1428 tarihleri arasında, yaklaşık 50 yıl ömrü olan bir beyliktir. 95. Pervane Oğulları Beyliği: 1276-1322 yılları arasında 46 yıllık bir süre içinde, Sinop'ta kurulmuş bir beyliktir. 96. Ramazan Oğulları Beyliği: Çukurova'da kurulmuş Anadolu beyliği. 1378-1608 yılları arasında varlığını sürdürmüştür. Anadolu Selçuklu Beyliklerinden, Osmanlı Beyliği'nden sonra ömrü en uzun olan beyliktir. Yaklaşık 245 yıl hüküm sürmüştür. 97. Dulkadir Oğulları Beyliği: Maraş ve Elbistan'da hüküm sürmüş bir beylik. Beylik, 1337-1521 yılları arasında varlığını göstermiştir. 98. Osmanlı İmparatorluğu : 1299'da Söğüt civarında kurulmuş ve 1923 yılına kadar devam etmiş ve üç kıtada at sürmüş Cihan İmparatorluğudur. Bu cihan imparatorluğu, geçmişten gelen Türk devlet geleneğinin kemâle ermiş biçimini dünya sahnesinde, 600 yıl sergilemiştir. 1606 tarihinde imzalanan Zigvatorok Antlaşmasi ile İmparatorluk, toprak bakımından en geniş noktasına ulaşmıştır. Bu tarihlerde, Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırları; Anadolu, Kafkasya, Kırım, Güney Ukrayna, bugünkü Romanya, Yugoslavya, Bulgaristan, Yunanistan, Macaristan, Suriye, Ürdün, Lübnan, Israil, Irak, Suudi Arabistan, Yemen, Mısır, Tunus, Libya, Cezayir ve Akdeniz adalarını içine almaktaydı. İmparatorluğun etkisi altına almış olduğu toprakların yüzölçümü ise, 22 milyon km².yi aşmıştır. 99. Türkiye Cumhuriyeti: Osmanlı Devleti'nin yıkılışından sonra, Anadolu yarımadası ve doğu Trakya toprakları üzerinde, 1923 tarihinde kurulmuştur. 100. Hatay Türk Cumhuriyeti: 2 Eylül 1938 - 23 Haziran 1939 tarihleri arasında, Antakya ve İskenderun çevresinde kurulmuş bir devlet. 101. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: 15 kasim 1983'de Kıbrıs adasının kuzey yarısında Türk Cumhuriyeti ilan edilmiştir. 102. Aras Türk Hükümeti: 3 Kasım 1918'de Iğdır ve Nahcıvan çevrelerini kapsayan topraklar üzerinde kurulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile birlikte, Iğdır Türkiye'de, Nahcıvan bölgesi Sovyet Rusya'da kalmıştır. 103. Cenubi Garbi Kafkas Türk Hükümeti: 9 Ocak 1919 Ardahan Kongresi'nin ardından Batum'dan Nahcıvan'a kadar uzanan topraklar üzerinde kurulmuştur. 104. Türkmen Devleti: 1855-1885 tarihleri arasinda Türkmenistan 'da kurulmuş bir devlet. 105. Garbi Trakya Devleti: 22 mayis 1920'de Gümülcine'nin Hemitli nahiyesinde kuruldu. 24 Temmuz 1923'de Lozan Antlaşmasi ile, Garbi Trakya Devleti toprakları Yunanistan'a bırakıldı. Ayrıca Balkanlar'da geçici olarak iki devlet daha kurulmuştur. Bunlar; Garbi Trakya Devlet-i Muvakkatası ve Rodop Devlet-i Muvakkatasıdır. Garbi Trakya Devlet-i Muvakkatası: 31 Ağustos 1913'de Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaç çevresinde kurulmuştur. 25 Ekim 1913'de tarih sahnesinden çekilmiştir. Rodop Devlet-i Muvakkatası: 14 Nisan 1878'de, Balkan dağlarının güneyinde Rodop bölgesinde kurulmuş ve mücadelelerini 20 Nisan 1886 tarihine kadar 8 yıl sürdürmüşlerdir. 106. Doğu Türkistan (Uygur) Devleti: 1864-1877 tarihleri arasında Doğu Türkistan'da varlığını koruyabilmiş bir Türk devleti. 107. Doğu Türkistan Türk Cumhuriyeti: 12 Kasım 1933 tarihinde Doğu Türkistan'da kuruldu. 1937 yılına kadar varlığını korudu. 108. Azerbaycan Türk Cumhuriyeti: 1918-1920 tarihleri arasında, Azerbaycan topraklarında hüküm sürmüştür. Daha sonra Sovyet Rusya'nın hakimiyetine giren bu devlet,30 Ağustos 1991 yılında yeniden bağımsızlığına kavuşmuştur. 109. Özbekistan Türk Cumhuriyeti: 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur. 110. Türkmenistan Türk Cumhuriyeti: 27 Ekim 1991'de bağımsızlığını ilan etmiştir. 111. Kazakistan Türk Cumhuriyeti: 16 Aralık 1991 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur. 112. Kırgızistan Türk Cumhuriyeti: 31 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur. 113. Tacikistan Türk Cumhuriyeti: 9 Eylül 1991 tarihinde bağımsızlığına kavuşmuştur. Kuşkusuz tarih sahnesinde yaşamış olan Türk devletleri sadece bu kadar değildir. Araştırmalar devam ettikçe, bu sayının artacağı ve bu devletler hakkındaki Tarihi Coğrafya bilgilerinin daha kesinlik kazanacağı beklenmektedir. Tarihte yaşamış olan Türk Devletleri'nin yaşamış oldukları coğrafi mekanlar üzerinde çok sayıda devlet bulunmaktadır. Ancak bunların bir kısmı, Türk Devleti değildir. Bugün için, dünya üzerinde, 8 bağımsız Türk Cumhuriyeti (Türkiye, Kıbrıs, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan) bulunuyor. Ayrıca bağımsızlık mücadelesi içinde olan Türk cumhuriyetleri de bağımsız olurlarsa, bu sayı hayli artacaktır. Tarihteki Türk devletlerinin sayısı ne olursa olsun, tarihin her döneminde Türkler, devlet geleneklerini korumuşlardır.
Büyük Hun İmparatorluğu/M.Ö. 4. asır - M.S. 48 Avrupa (Batı) Hun İmparatorluğu/374-496 Ak Hun (Eftalit) İmparatorluğu/4. asır sonları - 577 Birinci Göktrük İmpararorluğu/552-582 Doğu Göktürk İmparatorluğu/582-630 Batı Göktürk İmparatorluğu/582-630 İkinci Göktürk İmparatorluğu/681-744 Uygur İmparatorluğu/744-840 Avrupa Avar İmparatorluğu/6. asır - 805 Hazar İmparatorluğu/7. asır - 965 Karahanlılar Devleti/840-1042 Gazneliler Devleti/962-1187 Büyük Selçuklu Devleti/1038-1194 Harezmşahlar Devleti/1097-1231 Osmanlı Devleti/1299-1922 Timurlular Devleti/1370-1506 Bâbürlüler (Gürgâniyye) Devleti/1526-1858
Devletler
Kuzey Hun Devleti/48-156 Güney Hun Devleti/48-216 Birinci Chao Hun Devleti/304-329 İkinci Chao Hun Devleti/328-352 Hsia Hun Devleti/407-431 Kuzey Liang Hun Devleti/401-439 Lov-lan Hun Devleti/442-460 Tabgaç Devleti/386-557 Doğu Tabgaç Devleti/534-557 Batı Tabgaç Devleti/534-557 Doğu Türkistan Uygur Devleti/911-1368 Liang Şa-t'o Türk Devleti/907-923 Tana Şa-t'o Türk Devleti/923-936 Tsin Şa-t'o Türk Devleti/937-946 Kan-çou Uygur Devleti/905-1226 Türgiş Devleti/717-766 Karluk Devleti/766-1215 Kırgız Devleti/840-1207 Sabar Devleti/5. asır - 7. asır arası Dokuz Oğuz Devleti/5. asır sonu - 6. asır sonu Otuz Oğuz Devleti/5. asır sonu - 6. asır sonu Basar-Alan Türk Devleti/1380-? Doğu Karahanlı Devleti/1042-1211 Batı Karahanlı Devleti/1042-1212 Fergana Karahanlı Devleti/1042-1212 Oğuz-Yabgu Devleti/10. asrın ilk yarısı - 1000 Suriye Selçuklu Devleti/1092-1117 Kirman Selçuklu Devleti/1092-1307 Türkiye Selçuklu Devleti/1092-1307 Irak Selçuklu Devleti/1157-1194 Eyyubîler Devleti/1171-1348 Delhi Türk Sultanlığı/1206-1413 Mısır Memlûk Devleti/1250-1517 Karakoyunlu Devleti/1380-1469 Akkoyunlu Devleti/1350-1502
Büyük Bulgarya Hanlığı/630-665 İtil (Volga) Bulgar Hanlığı/665-1391 Tuna Bulgar Hanlığı/981-864 Peçenek Hanlığı/860-1091 Uz Hanlığı/860-1068 Kuman-Kıpçak Hanlığı/9. asır - 13. asır Özbek Hanlığı/1428-1599 Kazan Hanlığı/1437-1552 Kırım Hanlığı/1440-1475 Kasım Hanlığı/1445-1552 Astrahan Hanlığı/1466-1554 Hive Hanlığı/1512-1920 Sibir Hanlığı/1556-1600 Buhara Hanlığı/1599-1785 Kaşgar-Tufan Hanlığı/15. asır başları - 1877 Hokand Hanlığı/1710-1876 Türkmenistan Hanlığı/1860-1885
Cumhuriyetler
Âzebaycan Cumhuriyeti/1918-1920 Batı Trakya Türk Cumhuriyeti-I/31 Ağustos 1913 Batı Trakya Türk Cumhuriyeti-II/1915-1917 Batı Trakya Türk Cumhuriyeti-III/1920-1923 Türkiye Cumhuriyeti/1923-... Hatay Cumhuriyeti/1938-1939 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti/1983-... Âzerbaycan Cumhuriyeti/1991-... Kazakistan Cumhuriyeti/1991-... Kırgızistan Cumhuriyeti/1991-... Tacikistan Cumhuriyeti/1991-... Özbekistan Cumhuriyeti/1991-... Türkmenistan Cumhuriyeti/1991-...
* * *Tarih boyunca Türkler tarafından birçok devlet kurulmuş ve bu devletler kısa bir süre sonra yıkılmışlardır. Türk devletleri birlik ve beraberlik içinde oldukları zamanlarda en kötü şartlarda bile olsa daima toparlanmasını bilmişler; ancak birlik ve beraberliklerinin bozulduğu birbirlerine düştükleri zamanlarda da çok çabuk yıkılmışlardır. Türk düşmanlarının birliğimizi ve beraberliğimizi bozmak bizi zayıf düşürmek için fırsat aradıkları günümüzde iç birlik ve beraberliğimizi daha da güçlendirmek daha bilinçli bir dayanışmaya girişebilmek için milletimizin geçmişini bilmek zorundayız.
* * *"Eski türk devletlerinin yıkılış nedenleri iç birlik ve beraberliğin bozulması" konusunu üç bölüm halinde inceleyeceğiz. Birinci bölüm"Türklerin tarih sahnesine çıkışı"dır ki bu bölümde "Türk" kelimesinin ne anlama geldiğini Türklerin ilk olarak nerede tarih sahnesine çıktıklarını ve türklerin özelliklerini izah edeceğiz. İkinci bölümde"eski Türk devletleri ve özellikleri"ni anlatacağız. Bu bölümde tarihte yaşamış ve yıkılmış eski Türk devletlerini ve özelliklerini açıklayacağız. Üçüncü bölümde ise "genel olarak eski Türk devletlerinin yıkılış nedenleri" ni anlatacağız. Bu bölümde eski Türk devletlerinin hemen hemen hepsinin aynı sebeplerden dolayı yıkıldıklarını göreceğiz.
* * *Günümüzden 2500-3000 yıl önce Türkler tarih sahnesinde görünmeye başlamışlardır. Türk kelimesi tarih kitaplarında "güçlü kuvvetli düzenli" anlamına gelmektedir. Türklerin belirgin bazı özellikleri şunlardır: Türkler insanların haklarına ve özgürlüklerine saygılıdırlar. Türkler büyüklerine saygı küçüklerine sevgi gösterirler. Türkler ailelerine bağlı anne ve babalarına saygılı kardeşlerine karşı şefkatlidirler. Türkler herkesin dini inançlarına saygılıdırlar. Türkler namusludur iyi ahlâk sahibidir. Türk milleti dünyanın en kibar ve en terbiyeli milletidir. Türk insanı iyilikseverdir yardımseverdirtemizdir. Türk milleti ve askeri cesurdur sır saklamasını bilir. Türk milleti ve askeri vatanına ve milletine bağlıdır; Türk milleti asker bir millettir vatanı ve milleti için ölmekten çekinmez. Türk milleti cihangir bir millettir tarihte sınırları geniş pek çok güçlü devlet kurmuştur. Türkler teşkilatçı uyumlu pratik yönetici kurucu vatansever insanlardır. Birlik ve beraberliğin sağladığı dayanışma ile düzenli bir yaşz tarzını kendilerine alışkanlık haline getirmişlerdir.
* * *Türkler zafer ve hükümdarlık bayrağını hep sağlam ellerde tutarak eski çağlardan bugüne kadar taşımışlardır. Zaman zaman bayrağı taşıyan eller değişmiş olsa da bayrak asla elden düşmemiş yerlerde sürünmemiştir.
* * *Fransızların ünlü komutanıNapolyon Türkler için şunları söylemektedir: "insanları yükselten iki büyük meziyet özellik vardır: erkeğin cesur kadının sadık olması. Bu iki özelliğin yanı başında her iki cinsi kadınla erkeği şereflendiren tek bir iyi özellik vardır: Vatana icabında her şeyi tereddütsüz feda edecek kadar bağlı olmak. Bu iyi özellikler en büyük kahramanlığı hayatın zorluklarına karşı göğüs germeyi doğurur. İşte cesur Türkler bu çeşit kahramanlardandır ve ondan dolayı Türkler savaşta asla yenilemezler."
* * *Türkler tarih sahnesine ilk olarak Orta Ssya'da çıkmışlardır. Ancak Türkler daha sonra şu üç önemli sebepten dolayı batı'ya doğru göç etmişlerdir. * * *Bu sebeplerden birincisi; kuraklık ve salgın * * *ikincisi; yabancı devletlerin Türkler üzerindeki baskısı * * *üçüncüsü; Türklerin kendi aralarında devlet yönetimini ele geçirme mücadeleleridir.
* * *Türkler göç ettikleri yerlerde birçok egemen devletler kurmuşlardır. Ancak bin bir mücadele ile kurulan Türk devletleri iç birlik ve beraberliklerinin çeşitli sebeplerle bozulması sonucu kolayca yıkılmışlardır.
* * *İlk büyük Türk devletini Hunlar kurmuşlardır. (m.ö.204) Hunların komutanı Mete Han bütün Türk topluluklarını kendi yönetimi altına alarak Hun Devleti'ni büyük bir imparatorluk haline getirmiştir. Ulusal varlığımızın temeli bu imparatorluk ile atılmıştır. Mete Han vatan toprağının bölünmez bir bütün olduğunu vurgulamıştır. Mete Han vatan toprağının bütünlüğüne olan inancını şu şekilde dile getirmiştir: "Benden eğerimi isteyin vereyim atımı isteyin vereyim çadırımı isteyin vereyim fakat vatanımdan hiç kimse bir karış toprak istemesin vermem." "Arazi devletin temelidir. millete ait olan bir şey hiç kimseye verilemez."
* * *Profesyonel bir savaş taktiği milli birlik şuuru devlet için ölme inancı ve milli gurur hunların en belirgin özelliklerindendir.
* * *Hun İmparatorluğu'nda yaşayan Türk boyları Çinlilerin oyununa gelerek tahriklerine kanarak birbirleriyle kavga etmeye başlamışlardı. Bu nedenle Çinlilerin kışkırtmaları sonucu Büyük Hun İmparatorluğu'nda iç ayaklanmalar çıkmıştır. Bu iç ayaklanmalar sebebiyle Büyük Hun İmparatorluğu Kuzeybatı Hun Devleti ve Güneydoğu Hun Devleti olarak ikiye ayrılmıştır. Yine çinlilerin kışkırtmaları ve tahrikleri sonucu Kuzeybatı Hun Devleti ve Güneydoğu Hun Devleti birbirlerine karşı yıllarca savaşmışlardır. Bir süre sonra Çinliler birbirlerine karşı savaşmaktan dolayı iyice güçsüzleşen Hun devletlerini kolayca yıkmayı başarmışlardır.(m.s.216)
* * *Büyük Hun İmparatorluğu'nun kuzeybatı ve güneydoğu olarak ikiye ayrılmasından sonra kuzeybatı Hunları doğudaki Moğol kavimlerinin baskıları sebebiyle batıya doğru ilerlemek zorunda kalmışlardır. Batıda büyük bir üstünlük elde eden kuzeybatı Hunları* m.s.48'de Batı Hun İmparatorluğu'nu kurmuşlardır. Çinliler kendi idarelerindeki güneydoğu Hunları ile birlikte Batı Hun İmparatorluğu'na saldırmışlardır. M.S. 216 yılına kadar direnen Batı Hunları bu tarihten sonra avrupa'ya göç etmişlerdir.
* * *Büyük Hun İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra avrupa'ya göç eden Hunlar Avrupa Hun İmparatorluğu'nu kurmuşlardır (m.s.375). Avrupa'da devlet kuran ilk Türk kavimi Hunlardır. Avrupa Hun İmparatorluğu en güçlü en kudretli dönemini İmparator Atilla zamanında yaşamıştır. İmparatorluk; baba oğul ve kardeşler arasındaki taht kavgaları sebebiyle kısa bir süre sonra yıkılmıştır (m.s.454).
* * *Büyük Hun İmparatorluğu’nun yıkılmasından sonra hunların bir kısmı Hindistan'a göç ederek Ak Hun İmparatorluğu'nu kurmuşlardır (m.s.420). İmparatorluk iç ayaklanmalar ve komşu devletlerle birbiri ardına yapılan savaşlar neticesinde zayıflamış ve Göktürk Devleti tarafından yıkılmıştır(m.s.462).
* * *"Türk" adıyla kurulan ilk Türk devleti Göktürk Devleti'dir (m.s.552). Göktürk Devleti'nde de tıpkı Büyük Hun İmparatorluğu'nda olduğu gibi Türk boylarının Çinlilerin kışkırtmaları ve oyunları ile devlet yönetimine karşı baş kaldırmaları sonucu iç ayaklanmalar ve isyanlar çıkmış bu sebeple Göktürk Devleti Doğu Göktürk Devleti ve Batı Göktürk Devleti olarak ikiye ayrılmıştır. Çinliler bu kez Doğu Göktürk Devleti ve Batı Göktürk Devleti'ni birbirlerine karşı kışkırtmışlar tahrik etmişlerdir.* Bu sebeple Doğu Göktürk Devleti ve Batı Göktürk Devleti birbirlerine karşı savaşmışlar daha sonra Çinliler savaşmaktan dolayı iyice güçsüzleşen bu iki devleti de kolayca yıkmışlardır (m.s.630).
* * *Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra Göktürkler"Kutluk Devleti" ni kurmuşlardır. Ancak Kutluk Devleti'nin yönetimi altında bulunan Türk boyları yine Çinlilerin kışkırtmaları ve tahrikleri sonucu devlet yönetimine karşı ayaklanmışlardır. Bu arada Göktürk prensleri de yönetimi ele geçirmek için birbirleri ile kıyasıya mücadele etmeye başlamışlardır. Devlet içindeki ayaklanmalar ve Göktürk prensleri arasındaki mücadele sebebiyle Kutluk Devleti gücünü kaybetmiştir. Güçsüzleşen Kutluk Devleti'ni diğer bir Türk boyu olan Uygurlar yıkmıştır (m.s.743). Göktürk Devletleri’nin yıkılmasından sonra dört tarafa yayılan Türk toplulukları gittikleri yerlerde Türk adını teşkilatını ve kültürünü yaşatmışlardır. Kutluk Devleti döneminde Göktürk yazısıyla yazılmış olan Orta Asya Türk tarihini aydınlatan "Göktürk Yazıtları" dikilmiştir. Milli birlik Türk olma gururu Türk milletinin büyüklüğü Türk milletinin köklü bir millet oluşu Türk milletinin sonsuza kadar yaşayacak bir devlete sahip olacağı Türk devlet gücü ve Türk milletini yıkmak için uygulanan yöntemler Göktürk Yazıtlarının içinde açık bir şekilde ifade edilmiştir. Şöyle ki: " Çin… küçük kardeş ve büyük kardeşi birbirine düşürdüğü için bey ve milleti karşılıklı çekiştirttiği için Türk milleti il yaptığı ilini elden çıkarmış kağan yaptığı kağanını kaybedivermiş…"
* * *"Çin milletinin sözü tatlı ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış. Yaklaştırıp konduktan sonra kötü şeyleri o zaman düşünürmüş. Tatlı sözüne yumuşak ipek kumaşına aldanıp çok çok türk milleti öldün; Türk milleti öleceksin…!"
* * * Orta Asya'da kurulan Avar İmparatorluğu Göktürkler tarafından yıkılınca Avarlar da Hunlar gibi Avrupa'ya göç ederek Avar İmparatorluğu’nu yeniden kurmuşlardır (m.s.565). Avarlar güçlü bir devlet ve teşkilat düzenine sahiptiler. Ancak Avar İmparatorluğu da yönetimi altında bulunan çeşitli milletlerin ayaklanmaları ve diğer devletlerle birbiri ardına yaptığı savaşlar neticesinde güçsüzleşmiş ve kısa bir süre sonra da yıkılmıştır (m.s.803).
* * *Doğu Avrupa'da kurulan ilk düzenli devlet Hazar İmparatorluğu’dur (m.s. 651). Hazarlar; Şaman Yahudi Hıristiyan ve İslam dinlerine karşı hoşgörülü davranmışlardır. Hazar devleti; sürekli sağlam ve düzenli bir devlet teşkilatı kuvvetli orduları ve dinlere karşı hoşgörüsü sayesinde çevresinde yaşayan Türk ve Türk olmayan milletlere barış ve huzur ortamı sağlamıştır. Arapların ve Rusların saldırılarıyla Hazar İmparatorluğu gücünü kaybetmiş ve bir süre sonra hem yönetimi altındaki Türk boylarının ayaklanmaları hem de doğudan gelen diğer Türk boylarının saldırıları sebebiyle yıkılmıştır (m.s.983).
* * *Uygur Devleti m.s.744 yılında Orta Asya'da kurulmuştur. Uygurlar bu dönemde medeniyetin zirvesine çıkmışlardır. Uygur Devleti'nin yıkılışı da aynen Büyük Hun İmparatorluğu ve Göktürk Devleti'nin yıkılışındaki gibi olmuştur. Uygur Devleti'nde de Çinlilerin oyununa gelen tahriklerine kapılan Türk boyları ayaklanmışlardır. Bir süre sonra devleti yöneten hanedan içindeki hakan oğullarının yönetimi ele geçirmek için birbirleriyle mücadeleleri ve çıkan iç ayaklanmalarla güçsüzleşen Uygur Devleti yine diğer bir Türk boyu olan Kırgızlar tarafından yıkılmıştır. (1335).
* * *M.S.940 yılında Asya'da kurulmuş olan Karahanlı Devleti Müslümanlığı resmi din olarak seçmiştir. Karahanlı Devleti devleti yöneten hanedan içinde özellikle kardeşler arasındaki taht kavgaları sebebiyle ikiye ayrılmıştır. İyice güçsüzleşen devlet başka bir Türk devleti olan Selçuklular tarafından yıkılmıştır. (1212).
* * *Gazne Devleti Afganistan'da kurulmuş bir Türk devletidir (m.s. 963). Gazne Devleti'nde de devleti yöneten hanedandaki kardeşler arasında taht kavgaları olmuştur. Hem bu taht kavgaları hem de Selçuklular karşısında 1040 yılındaDandanakan'da aldıkları yenilgi sebebiyle güçsüzleşen devlet Afgan yerlilerinden olan Gurlular tarafından yıkılmıştır (1183).
* * *Selçuklular Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar uzanan bölgede büyük Selçuklu İmparatorluğu'nu kurmuşlardır (1040). Selçuklular Anadolu'yu bir Türk vatanı haline getirmişlerdir. İmparatorluk kardeşler arasında çıkan taht kavgaları ve Türk boylarının (Oğuzların) ayaklanmaları sebebiyle yıkılmıştır (1157). Türkiye Selçuklu Devleti Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na bağlı Türkmenler tarafından Anadolu'da kurulmuştur (1075). Böylece Anadolu'da Türk birliği sağlanabilmiştir. Daha sonra çıkan taht kavgaları ve iç ayaklanmalar sebebiyle devlet gücünü kaybetmiş ve Moğolların saldırıları ile yıkılmıştır (1308). Büyük Selçuklular beraberlerinde getirdikleri büyük* Türk medeniyetinin kendilerinden sonraki Türk devletlerine de geçmesini sağladılar. Büyük Selçuklu İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan insanları; soy medeniyet ve din ayrımına bakmadan huzur içinde yaşatmaktan ibaret olan bir devlet anlayışına sahip olmuştur. Bu devlet anlayışı diğer Türk devletlerine de örnek olmuştur.
* * *Harzemşahlar Devleti Batı Asya'da Harizm adı verilen topraklar üzerinde kurulmuştur (1097). Harzemşahlar Devleti'nde de devleti yöneten hanedandaki kardeşler arasında taht kavgaları olmuştur. Hatta zaman zaman Harzemşah sultanı ile halife arasında hakimiyet mücadeleleri olmuştur. Devlet böylece zayıflamış ve Moğollar tarafından yıkılmıştır (1231).
* * *Altınordu Devleti Doğu Avrupa'da kurulmuş bir Türk devletidir (1236). Altınordu Devleti’nde hükümdar soyundan gelen kadınlar siyasi haklara sahip olmuşlardır. Devlet Altınordu'da hüküm süren han oğulları arasındaki taht kavgaları ve Orta Asya'dan gelen Moğolların saldırıları sebebiyle gücünü kaybetmiştir. Güçsüzleşen devlet Ruslar tarafından yıkılmıştır (1502).
* * *Büyük Timur İmparatorluğuTimur tarafından kurulan bir Türk-Moğol İmparatorluğu’dur (1370). İmparatorluk Timur'un ölümünden sonra oğulları arasında çıkan taht kavgaları yüzünden yıkılmıştır (1507).
* * *Babür DevletiHindistan'da Babür Şah tarafından kurulmuş bir Türk devletidir (1526) (yansı–96-97). Babür Devleti Hindistan'ın güneyinde hakimiyet kuran İngilizlerin saldırıları ile zayıflamış ve devlet içinde güçlü bir örgütlenme sağlanamadığı için yıkılmıştır (1858).
* * *Yukarıdaki Türk devletleri dışında; tarih sahnesine çıkmış ancak bağımsız devletler kuramamış bir çok türk boyları vardır. bunlardan en önemlileri; Türkeşler Karluklar Kırgızlar Şato (çöl) Türkleri Oğuzlar Peçenekler ve Kıpçaklar (Kumanlar) dır. Bu Türk boyları bağımsız devletler kuramadıkları için diğer devletlerin egemenlikleri altına girerek varlıklarını sürdürmüşlerdir.
* * *Genel olarak eski Türk devletlerinin yıkılış nedenlerini incelediğimizde; hemen hemen hepsinin; baba oğul ve kardeşler arasında çıkan taht kavgalarından düşman devletlerin kışkırtmaları ile çıkarılan iç ayaklanmalardan aynı dönemde yaşayan iki Türk devleti arasında yine düşman devletlerin kışkırtmaları ile çıkarılan savaşlardan dolayı yıkılıp yok olduklarını görmekteyiz.
* * *İlk Türk devleti olan Büyük Hun İmparatorluğu'ndan bugüne kadar Türk devletlerini yıkmak için oynanan oyunların hemen hemen hep aynı olduğu görülmektedir. Bu oyunun adı "böl parçala ve yoket" tir. Bölünme taht kavgaları ve iç ayaklanmalar ile gerçekleştirilmiştir. Düşmanların kuvvetli ordularına karşı yenilmeyen Türkler tarih boyunca bu tür yöntemlerle yenilgiye uğratılmışlardır.
* * *Bizim gibi tarihte onlarca devlet kurmuş başka bir millete tarihte rastlamak mümkün değildir. bu durum türk milletinin devlet kurmadaki üstün yeteneğini göstermektedir. Ancak bu devletlerin varlıklarını sürdüremeyerek yıkılmış olması bizlere bir ders olmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasına kadar çekilen sıkıntıları atlatılan tehlikeleri yapılan hataları ve bu hatalar sonucu ülkemizin verdiği büyük kayıpları hatırlayarak tarihimizden ders almak zorundayız. Göktürk lideri Bilge Kağan Göktürk Yazıtları'nda Göktürklere şöyle diyor: "Ey türk budun! (milleti) aklını başına topla düşmanlarına kanma birlik ve beraberlikten ayrılma devletine sahip ol sonra ölürsün ve bir daha dirilemezsin."
İnsanlari yücelten iki büyük meziyet vardır: Erkeğin cesur kadının namuslu olması. Bu iki meziyetin yanında hem erkeği, hem kadını şereflendiren bir meziyet vardır. İcabında tereddütsüz canını feda edebilecek kadar vatanına bağlı olmak. İşte Türkler bu meziyetlere ve fazilete sahip kahramanlardır. Bundan dolayıdır ki Türkler öldürülebilir, lakin mağlup edilemezler" Napoleon Bonaparte - Fransız İmparatoru
"Türklerden bahsediyorum... Düşmanına saldırırken amansız bir kasırgaya, korkunç bir denize ve insafsız bir yıldırıma benzeyen Türk; dost yanında ve silahsız düşman karşısında bir seher yelidir, berrak bir göldür. Gönül açan bu yeli yıldırma, göz kamaştıran bu gölü coşkun bir denize çevirmek tabiatı da inciten bir gaflet olur." Tasso - İtalyan Şair
"Bütün milletler arasında en namuslu ve dostluk kurmada tereddüt edilmeyecek olan yalnızca Türklerdir. Henüz yabancı tesiri altında kalmamış olan bir köye gidecek olursanız; gerçek misafirperverliğin ne demek olduğunu orada görüp öğrenirsiniz." William Martin
"Irk ve millet olarak Türkler, bence geniş imparatorluklar içinde yaşayan kavimlerin en asili ve başta gelenedir. Dini, sosyal ve örfi faziletleri,tarafsız kimseler için birer takdir ve hayranlık kaynağıdır." Lamartine-Fransız Yazar, şair ve Devlet adamı.
"Poltava'da esir oluyordum. Bu benim için bir ölümdü, kurtuldum. Buğ nehri önünde tehlike daha kuvvetli olarak belirdi; önümde su, ardımda düşman, tepemde cehennemler püsküren güneş... Su beni boğmak, düşman beni parçalamak, güneş beni eritmek istiyordu; yine kurtuldum. Fakat bugün esirim, Türklerin esiriyim. Demirin, ateşin ve suyun yapamadığını onlar bana yaptılar, esir ettiler. Yalnız ayağımda zincir yok, zindanda da değilim; istediğimi yapıyorum. Fakat bu defa da şefkatin, asaletin, nezaketin esiriyim. Türkler beni işte bu elmas bağa sardılar. Bu kadar alicenap, bu kadar asil, bu kadar nazik bir milletin arasında hür bir esir olarak yaşamak, bilsen ne kadar tatlı." Demirbaş Şarl -İsveç Kralı (Ruslardan kaçıp Osmanlıya sığınmıştır)
"Türkler ölmeyi biliyorlar, hem de iyi biliyorlar. Ben de ölmeyi bilen bir milletin yenilmeyeceğini bilecek kadar tecrübeliyim. Burada hiç yoktan ordular kurmak ve bu orduları ölüme sürüklemek mümkün. Bu imkanlardan bol bol faydalanıyorum. Fakat, meydana getirdiğim orduları sendeleten bir engel var: Türklerin yaşayan hatıraları! Üç-dört yüzyıl önce her kudreti ve her milleti yenen Türkler, şimdi de silinmez hatıralarıyla her teşebbüsü sendeletiyorlar. Hemen her yürekte bu korkuyu seziyorum. Demek ki yalnız Türkleri değil, onların tarihini de yenmek lazım. Bu durumda ben, Türklerin düzinelerle milleti idare etmelerindeki sırrı da anlıyorum. Onlar milletleri bir kere yeniyor fakat kazandıkları zaferleri ruhlara ve nesillere nakşedebiliyorlar." M. Montecuccoli (Avusturyalı Komutan)
"Seceat ve cesaret bakımından Türklerden üstün; büyük hedeflere ulaşmak bakımından da onlardan dirayetli hiç bir kavim yoktur. Cenab-ı Hak onları aslan sıfatında yaratmıştır." İbn-i Hassul
Türk, asillerin asilidir. yapma olmayan, gösterişi bulunmayan bu pek yüce asalet ona tabiatın hediyesidir. Pierre Loti
Türklerin yalnız sonsuz bir cesareti değil, iradeleri sersemleştiren bir sihirbaz zekası vardır. İşte Türk, bu zekasıyla zafer kazanır, uygarlıklar yaratır ve insanlık dünyasında en şerefli hizmeti başarır. Zaten Avrupa'nın yarısını yüzyıllarca boyunduruk altına almak başka türlü mümkün olamazdı. Çarnayev(Rus Komutan)
Silahlı milletin en canlı örneği Türklerdir. Bu diyar köylüsünün orak, katibinin kalem ve hatta kadınlarının etek tutuşunda silaha sarılmış bir pençe kıvraklığı vardır. Türk ata biner gibi oturur, keşfe yollanan asker gibi uyanık yürür. Moltke
Türkler bir ırk ve bir millet olarak yeryüzünün en şerefli insanlarıdır. La Martine
Savaşın zevkini almak isteyen herkes Türklerle savaşmalıdır. Towsend (İngiliz Komutan)
Doğulu önderler, milletlerinin başından ayrılmayarak her hükümetin temeli olan şu iki kanunu hakkıyla yapıyorlar: iyi yola götürmek ve kötülüklerden korumak. Bu asil hareket Ruslardan fazla özellikle Türklerde göze çarpıyor. Auguste Comte
Türk kadınlarının en büyük süsü Türk oluşlarıdır. Onlar süslenmek için elmas veya zümrüt takınmıyorlar, belki üzerlerinde taşıdıkları o taşları süslemiş ve kıymetlendirmiş oluyorlar. Çünkü her Türk kadını canlı bir inci ve paha biçilmez bir pırlantadır. Lady Mary Wortley Montagu
Türk'ün güzel yüzünü, kuvvetli endamını, pırıltılı kostümünü, zarif tavırlarını, kibar gülüşünü, aslanca kükreyişini fırçayla göstermek mümkündür. Fakat pek güç olan, Türk'ün özünü göstermektir. Bu öz, ayışığı gibi görülür fakat gösterilemez. Decamps (fransız ressam)
Türkler yaman binicidirler. Türkler hücumunda düşmanı bir yaprak gibi çevirip bozarlar. Chiz (Arap Bilgini)
Türklerin yürekleri temizdir. Onlarda batıl fikirler, basit düşünceler yoktur. Semame İbn-i Eşreş (Arap Bilgini)
Türkler kahramandırlar. Dostlarına zarar vermezler. Fakat kazanç getirirler. Comenius (Çek Bilgini)
Türklerin biricik sevdikleri şey hak ve hakikattir. Ve hiçbir haksızlık yapmadıkları halde haksızlığa uğramışlardır. William Pitt (İngiliz Devlet Adamı)
Türk, Heredot'tan, Tevrat'tan çok eski yüzyılların tanıdığı bir ulustur. Sadelik içinde görkemi, sükunet içinde ihtişamı, tahakküm kabul etmeyen bir yüreklilik, alabildiğine geniş bir fetih aşkı, sonsuz bir teşebbüs kabiliyeti, bölgelere uymaktan çok bölgeleri kendine uydurma zevki ve alışkanlığı Türk milletinin asırlar dolduran tarihinde açıkça görülür. (Ünlü Tarihçi) Hammer
Türkler kahramadırlar, dostlarına zarar vermezler. Yüce Türk milleti tuttuğu eli bırakmaz, sözünden dönmez, iyi ve kötü günlerde dostundan ayrılmaz. Böyle bir ulusla el ele vermek yeryüzünde her zorluğu yenmek için sonsuz bir güç ve yetenek kazanmak demektir. Comenius (Çek Bilgini)
Türkler muhakkak ki Avrupa tarihinin ve yakın Asya tarihinin bildiği en halis efendi millettir. Kayzerling
Her Türk'ün bakışında silahın ruha verdiği güveni görmek mümkündür. O hayata ve olaylara güvenle bakmayı öğrenmiştir. Molkte
Kılıcı insafsız bir beceriyle kullanan Türk'ün eli, yendiği insanların yarasını sarmakta da ustadır. Lord Byron
Türk korkmaz, korkutur. Bir şey isterse onu yapmadıkça vazgeçmez. Hangi işe el atarsa başarır. Semame İbn-i Eşreş
Türkçeyi öğrenmek benim için büyük bir mutluluk oldu. Çünkü Türk'ü anlamak için kendisiyle mutlaka tercümansız konuşmalıdır. Tercüman, ışığı örten zevksiz bir perde oluyor. Gelland (Fransız Bilgini)
Türk askeri cesurdur. Anavatanını sever ve onun için gerekirse çekinmeden canını feda eder. Albert Einstein
Artık Türklerle savaşmam. Onlar çok cesur ve iyi insanlar. Andreas Phitiades
Dünyada iki bilinmeyen vardır. Biri kutuplar, diğeri Türkler. Albert Sorel
Türk toplumunda kişisel nitelik ve değer dışında hiçbir şeye önem verilmez. Baron Büsbek
On ulusun, on yiğit adamının gücü tek bir kimsede toplansa yine bir Türk'e bedel olmaz. Türklerin en çok konuştuğu şey savaştır, zaferdir. Eğlenceleri ise attır, silahtır. Türklerin doğrulukları ve namuslulukları ne kadar övülse yeridir. Charles Mcfarlene
Türk milleti ikibin yıldır profesyonel askerdir. Bütün Türklerin mesleği askerliktir. Donaldson
Dünyanın hangi ordusuna sorarsanız sorun, Türk askerinin karşısında düşünmenin hiç de kolay olmadığını veya olamayacağını size söyler. Donaldson
Türklerle dost ol ama düşman olma. Gianni de Michelis
Dünyada, Türklerden başka hiçbir ordu bu kadar süre ayakta duramaz. Hamilton
Türklerden başka dini ve vatanı uğruna canını vermeye hazır asker yoktur. Hamilton
Türkler devlet yıkmakta ve devlet kurmakta birinci sınıf ustadır. Ülkeleri değil kıtaları altüst etmişler ve korkunç saldırışlar arasında sarsılması hiç de kolay olmayan egemenliklerini yaratmışlardır. Tarih Türklerden çok şey öğrendi. Onların elinden çıkma öyle eserler vardır ki uygarlık için birer süs olmaktadır. Hammer
Çanakkale'de başarılı olamadık. Nasıl başarılı olurduk ki? Zira Türkler yuvasına girilmiş aslanların hiddetiyle, cüret ve cesaret kahramanlığı ile savaşıyorlardı. Böyle bir millet görmedim. Sir Julien Corbet
Türk gibi ölüme gülerek bakan bir eri başka hiçbir ulusta bulamazsınız. Yalnız ona iyi bir komutan gerektir. Mulman
Toplumsal düzenin Türkler arasında kurmuş olduğu ilişkilerin hepsinde temiz yüreklilik ve iyi niyet hakimdir. Vatandaşların birbirlerine karşı borçlu oldukları işlemleri yapma ve yerine getirmeleri için başka ülkelerde olduğu gibi senetleşmeye yani yazılı belgeye ihtiyaçları yoktur. Çünkü onların övülmeye değer hallerinden biri de verdikleri söze genellikle sadık kalmaları ve karşılarındakini aldatmaktan, güveni suistimal etmekten çekinmeleridir. Monradgea D'ohsson
Kendi ulusuna karşı bu kadar dürüst ve cömert olan müslüman Türkler hangi mezhebe bağlı olursa olsun aynı dürüstlüğü yabancılara karşı da yapar ve yerine getirirler. Bu noktada müslümanla müslüman olmayan arasında hiçbir fark gözetmezler. Monradgea D'ohsson
Türk'ü anlamamak için tarihe göz yummak gerekir. Haksız saldırılar ve adi iftiralar önünde Türk'ün vakur kalışı, kuşku yok ki körlerin gerçeği, eşyayı anlamadıklarını düşündüklerinden ve körlere acıdıklarındandır. Bu soylu davranış o adi iftiralara ne açık bir cevap oluyor. Pierre Loti
Türk'ün ahlaki seciyesi çocukluğunda aldığı iyilik telkinleriyle değil çevrelerinde fenalık görmemek suretiyle oluşur. Thomas Thorsten
türkler canlı ve yaşamaya kabiliyetli olduklarını her fırsatta ve hayrete değer bir kahramanlıkla ispat etmekten geri kalmıyorlar. lord beaconsfield
türk, asillerin asilidir. yapma olmayan, gösterişi bulunmayan bu pek yüce asalet ona tabiatın hediyesidir. pierre loti
türklerin yalnız sonsuz bir cesareti değil, iradeleri sersemleştiren bir sihirbaz zekası vardır. işte türk bu zekasıyla zafer kazanır, uygarlıklar yaratır ve insanlık dünyasında en şerefli hizmeti başarır. zaten avrupa'nın yarısını yüzyıllarca boyunduruk altına almak başka türlü mümkün olamazdı. çarnayev (rus komutan)
silahlı milletin en canlı misali türklerdir. bu diyar köylüsünün orak, katibinin kalem ve hatta kadınlarının etek tutuşunda silaha sarılmış bir pençe kıvraklığı vardır. türk ata biner gibi oturur, keşfe yollanan asker gibi uyanık yürür. moltke
türkler bir ırk ve bir millet olarak yeryüzünün en şerefli insanlarıdır. lamartine
savaşın zevkini almak isteyen herkes türklerle savaşmalıdır. tawsend (ingiliz komutan)
doğulu önderler, milletlerinin başından ayrılmayarak her hükümetin temeli olan şu iki kanunu hakkıyla yapıyorlar: iyi yola götürmek ve kötülüklerden korumak. bu asil hareket ruslardan fazla özellikle türklerde göze çarpıyor. auguste comte
türk kadınlarının en büyük süsü türk oluşlarıdır. onlar süslenmek için elmas veya zümrüt takınmıyorlar, belki üzerlerinde taşıdıkları o taşları süslemiş ve kıymetlendirmiş oluyorlar. çünkü her türk kadını canlı bir inci ve paha biçilmez bir pırlantadır. lady mary wortley montagu
türklerin yaradılışlarında semavi bir azamet, gönül alışlarında meleklerde bulunmayan bir mahviyet var. bu büyük ruhlu milletin arasında vatanımı unutmaktan korkuyorum. vatan aziz ve pek aziz. lakin türk de aziz ve çok aziz! conte de bonneval (humbaracıbaşı ahmet paşa)
türkün güzel yüzünü, kuvvetli endamını, pırıltılı kostümünü, zarif tavırlarını, kibar gülüşünü, aslanca kükreyişini fırçayla göstermek mümkündür. fakat pek güç olan, türkün özünü göstermektir. bu öz, ayışığı gibi görülür fakat gösterilemez. decamps (fransız ressam)
türkler yaman binicidirler. türkler hücumunda düşmanı bir yaprak gibi çevirip bozarlar. câhiz (arap bilgini)
türkün ezeli meziyetlerini, tarihî faziletlerini, yüksek kabiliyetlerini inkar etmeyelim. lord beaconsfield (ingiliz diplomat)
türkler öldürülebilir fakat mağlup edilemezler. napolyon
türklerin yürekleri temizdir. onlarda batıl fikirler, basit düşünceler yoktur. semame ibni eşreş (arap bilgini)
türkler kahramandırlar. dostlarına zarar vermezler. fakat kazanç getirirler. comenius (çek bilgini)
türklerin biricik sevdikleri şey hak ve hakikattir ve hiçbir haksızlık yapmadıkları halde haksızlığa uğramışlardır. william pitt (ingiliz devlet adamı)
türklerin vatana bağlılıkları, her özelliklerinin üstündedir. câhiz (arap bilgini)
türk, heredot'tan, tevrat'tan çok eski yüzyılların tanıdığı bir ulustur. sadelik içinde görkemi, sükunet içinde ihtişamı, tahakküm kabul etmeyen bir yüreklilik, alabildiğine geniş bir fetih aşkı, sonsuz bir teşebbüs kabiliyeti, bölgelere uymaktan çok bölgeleri kendine uydurma zevki ve alışkanlığı türk milletinin asırlar dolduran tarihinde açıkça görülür. hammer
kim ki en halis türktür, kim ki eşyaları ve insanları layık olduğu mevkide görür, kim ki paraya değer vermez, kim ki iç duyguları dış durumlara bağlı değildir, o muhakkak ki kendisini bu özelliklere sahip olmayan birçok millete üstün sayacaktır. kayzerling (alman filozof)
türkler merhametli ve hoşgörülüdürler. inanmadıkları gerçeklerin yanıbaşlarında yaşamasına göz yumarlar. bu, kendi güçlerine gururlu bir şekilde güvenmekten ileri gelse bile pey asilanedir. chateu briand
türkler kahramadırlar, dostlarına zarar vermezler. yüce türk milleti tuttuğu eli bırakmaz, sözünden dönmez, iyi ve kötü günlerde dostundan ayrılmaz. böyle bir ulusla el ele vermek yeryüzünde her zorluğu yenmek için sonsuz bir güç ve yetenek kazanmak demektir. comenius (çek bilgini)
türkler muhakkak ki avrupa tarihinin ve yakın asya tarihinin bildiği en halis efendi millettir. kayzerling
insanları yücelten iki büyük meziyeti vardır: erkeğin cesur, kadının iffetli olması. bu iki meziyetin yanında bir meziyet daha vardır: vatana her şeyini feda edecek kadar bağlı olmak. bunlar büyük kahramanlığı, elem ve kedere karşı koymayı doğurur. işte türkler bu çeşit kahramanlardandır. napolyon
her türkün bakışında silahın ruha verdiği güveni görmek mümkündür. o hayata ve olaylara güvenle bakmayı öğrenmiştir. molkte
kılıcı insafsız bir beceriyle kullanan türkün eli, yendiği insanların yarasını sarmakta da ustadır. lord byron
türk korkmaz, korkutur. bir şey isterse onu yapmadıkça vazgeçmez. hangi işe al atarsa başarır. semame ibni eşreş
türkler pek namuslu insanlardır. ne savaşta be barışta hile yapmazlar. fırsattan istifadeye tenezzül etmezler. özleri ve sözleri doğrudur. câhiz
türkçeyi öğrenmek benim için büyük bir mutluluk oldu. çünkü türkü anlamak için kendisiyle mutlaka tercümansız konuşmalıdır. tercüman, ışığı örten zevksiz bir perde oluyor. gelland (fransız bilgini)
yaşlılık hiç bir yerde türkiye'de olduğu kadar saygıya değer olmadığı için yaşlı türkler burada günlerini pek tatlı geçirirler. a. ubucuni
türk askeri cesurdur. anavatanını sever ve onun için gerekirse çekinmeden canını feda eder. albert weinstein
türkler kendilerini anlamayanlara, kim olursa olsun, kendilerini anlatmak yolunu biliyorlar. onları bu yola niçin sürüklemeli. antoine galland
artık türklerle savaşmam. onlar çok cesur ve iyi insanlar. andreas phitiades
türkler asya'nın güçlü ulusudur. albert sorel
dünyada iki bilinmeyen vardır. biri kutuplar, diğeri türkler. albert sorel
türk toplumunda kişisel nitelik ve değer dışında hiçbir şeye önem verilmez. baron büsbek
türkler bilime saygılı ve ince duygulu bir millettir. baron büsbek
türklerin avrupa dengesi için gerekli bir unsur oldukları kesindir. lord beaconsfield
yine kurtuldum. ancak bugün türklerin tutsağıyım. demirin, ateşin ve suyun yapamadığını onlar yaptılar. beni tutsak ettiler. ayağımda zincir yok. zindanda da değilim. özgürüm. istediğimi yapıyorum. ama yine de tutsağım. şefkatin, cömertliğin, soyluluğun, nezaketin kölesiyim. türkler beni işte bu elmas bağa sardılar. demirbaş şarl
on ulusun on yiğit adamının gücü tek bir kimsede toplansa yine bir türke bedel olmaz. câhiz
türklerin en çok konuştuğu şey savaştır, zaferdir. eğlenceleri ise attır, silahtır. câhiz
türklerin doğrulukları ve namuslulukları ne kadar övülse yeridir. charles macfarlene
türk milleti ikibin yıldır profesyonel askerdir. tüm olarak türklerin mesleği askerliktir. donaldson
dünyanın hangi ordusuna sorarsanız sorun, türk askerinin karşısında düşünmenin hiç de kolay olmadığını veya olamayacağını size söyler. donaldson
türkler denizin dibinde bir istiridye kabuğunun içindeki nciye benzer. bu denizden çıkarılııp br hükümdarın tacını ya da bir gelinin kulaklarını süslediği zaman değer kazanır. efrasyap
türklerle dost ol ama düşman olma. gianni de michelis
kemal atatürk, sahasındaki en büyük adam ulusunu ve büyük ulusu da onu bulmuştur. helbert melzig
dünyada türklerden başka hiçbir ordu bu kadar süre ayakta duramaz. hamilton
türklerden başka dini ve vatanı uğruna canını vermeye hazır asker yoktur hamilton
türkler devlet yıkmakta ve devlet kurmakta birinci sınıf ustadır. ülkeleri değil kıtaları altüst etmişler ve korkunç saldırışlar arasında sarsılması hiç de kolay olmayan egemenliklerini yaratmışlardır. tarih türklerden çok şey öğrendi. onların elinden çıkma öyle eserler vardır ki uygarlık için birer süs olmaktadır. hammer
türk askeri aslan gibi cesaretlidir. kuzu gibi söz dinler. hobart
hiçbir millet bu dünyayı türk kadar çalkalamadı. ismail habib sevük
türk, kıza su gibi baktı ve suyu kız gibi severek. ismail habib sevük
çanakkale'de başarılı olamadık. nasıl başarılı olurduk ki? zira türkler yuvasına girilmiş aslanların hiddetiyle, cüret ve cesaret kahramanlığı ile savaşıyorlardı. böyle bir millet görmedim. sir julien corbet
türkler az söylerler çok yaparlar. maktul ibrahim paşa
türkler size dokunmadıkça siz de onlara sakın dokunmayın. hz muhammed
nerede bir türk varsa orayı kalbinden seveceksin. bahadır han*
türk dilini incelerken insan zekasının dilde başardığı büyük mucizeyi görürüz. max muller
türk müziği çok duygulu bir müziktir. lady mary wortley montagu
türk gibi ölüme gülerek bakan bir eri başka hiçbir ulusta bulamazsınız. yalnız ona iyi bir komutan gerektir. mulman
toplumsal düzenin türkler arasında kurmuş olduğu ilişkilerin hepsinde temiz yüreklilik ve iyi niyet hakimdir. vatandaşların birbirlerine karşı borçlu oldukları işlemleri yapma ve yerine getirmeleri için başka ülkelerde olduğu gibi senetleşmeye yani yazılı belgeye ihtiyaçları yoktur. çünkü onların övülmeye değer hallerinden biri de verdikleri söze genellikle sadık kalmaları ve karşılarındakini aldatmaktan, güveni suistimal etmekten çekinmeleridir. monradgea d'ohsson
kendi ulusuna karşı bu kadar dürüst ve cömert olan müslüman türkler hangi mezhebe bağlı olursa olsun aynı dürüstlüğü yabancılara karşı da yapar ve yerine getirirler. bu noktada müslümanla müslüman olmayan arasında hiçbir fark gözetmezler. monradgea d'ohsson
türkü anlamamak için tarihe göz yummak gerekir. haksız saldırılar ve adi iftiralar önünde türkün vakur kalışı, kuşku yok ki körlerin gerçeği, eşyayı anlamadıklarını düşündüklerinden ve körlere acıdıklarındandır. bu soylu davranış o adi iftiralara ne açık bir cevap oluyor. pierre loti
her türk kendini aslan, düşmanını av, atını ceylan bilir. semame ibni eşreş
lisanımız pek güzeldir.dünyanın en güzel lisanıdır dersek abartmış olmayız. güzelliği nispetinde de kolaydır. şemsettin sami
eğer bir türk devleti olmasaydı yaratmak gerekirdi. thiers
türkün ahlaki seciyesi çocukluğunda aldığı iyilik telkinleriyle değil çevrelerinde fenalık görmemek suretiyle oluşur. thomas thorsten